TERFYSGOEDD HIL CAERDYDD 1919 

“An amazing orgy of pistol firing, window smashing, and skirmishes between white men and coloured men".

Western Mail, Mehefin 1919 

 

Nid yw Mehefin 1919 yn ddyddiad balch yn hanes Caerdydd, ond mae'n un na ddylid ei anwybyddu. Ar ôl diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf ar 11 Tachwedd 1918, dychwelodd y dynion fu’n ymladd yn araf i'w cartrefi mewn dinasoedd, trefi a phentrefi ar draws y wlad. Roedd y byd yr oeddent wedi'i adael ar ôl wedi newid yn sylweddol yn ystod eu habsenoldeb ac roeddent bellach yn bobl wahanol iawn o gymharu â chyn iddynt ymrestru yn y gwasanaethau arfog.

 

Roedd pedwar diwrnod Terfysgoedd Caerdydd ym mis Mehefin 1919 yn cynnwys grwpiau o gyn-filwyr, trigolion a milwyr yn gwrthdaro â morwyr Yemeni, Somalïaidd a Charibïaidd o flaen torfeydd.

 

Fel rhan o gynhadledd SLSA eleni rydym yn falch iawn o dynnu sylw at waith yr artist lleol Kyle Legall, artist preswyl cyntaf Theatr Genedlaethol Cymru yn ei waith ar Cardiff 1919: Riots-Redrawn gyda'i nofel graffig ar-lein y gellir ei gweld YMA

 

Byddwch yn ymwybodol bod cynnwys Cardiff 1919: Riots-Redrawn yn seiliedig ar ddogfennau hanesyddol ac adroddiadau o'r digwyddiad. Gall y delweddau a'r disgrifiadau o'r trais a'r iaith a ddefnyddiwyd o'r amser hwnnw fod yn sarhaus i gynulleidfa fodern. 

 

Ariannwyd y prosiect gan Gyngor Celfyddydau Cymru, Theatr Genedlaethol Cymru a Llywodraeth Cymru.

 

Y Canlyniad

“A sequel to the recent racial riots at Cardiff was provided at the Swansea Assizes on Monday, when, after nearly three day’s trial, ten men were convicted of rioting, and were sentenced to various terms of hard labour, ranging from twenty months to three months. In the disturbances two whites and an Arab received fatal injuries”.  Lais Llafur, 26 Gorffennaf 1919, t.7

©2019 by SLSA 2021. Proudly created with Wix.com